Cofnij Strona główna IPM IDSS Systemy wspomagania decyzji przy tworzeniu planów nawozowych  
Motto:
"Cała harmonia tego świata składa się z elementów sprzecznych.", Lucius Annaeus Seneca

O wpływie produkcji rolniczej na środowisko w dużym stopniu decyduje nawożenie. Jest ono niezbędnym elementem agrotechniki, pozwalającym na uzyskanie wysokich plonów o dobrej jakości oraz utrzymanie wysokiego poziomu żyzności gleby. Stosowanie zbyt wysokich dawek nawozów może jednak powodować zanieczyszczenie wód gruntowych. Zachowanie równowagi celów produkcyjnych i środowiskowych gwarantuje stosowanie nawozów w dawkach pokrywających potrzeby pokarmowe roślin pomniejszonych o ilość składników dostępnych dla rośliny z innych źródeł. Narzędziami umożliwiającym wyznaczanie dawek nawozów mineralnych zgodnie z zasadami zrównoważonej gospodarki składnikami pokarmowymi są programy NawSald  oraz Plano RS, opracowane w IUNG-PIB.
Program NawSald jest programem komputerowym do sporządzania planów nawożenia w gospodarstwach rolnych. W gospodarstwach zrównoważonych nawożenie mineralne należy traktować jako uzupełnienie nawożenia organicznego. Zatem podstawą zrównoważonego nawożenia jest możliwie precyzyjne określenie ilości dostępnych w gospodarstwie nawozów naturalnych oraz ilości zawartych w nich składników pokarmowych.
Integralną częścią programu NawSald jest moduł umożliwiający symulowanie produkcji nawozów naturalnych na podstawie informacji o produkcji zwierzęcej w gospodarstwie. Obliczona ilość nawozów naturalnych powinna być rozdysponowana na poszczególne pola w gospodarstwie.
Dawki nawozów mineralnych są wyliczane jako różnica pomiędzy potrzebami pokarmowymi roślin a ilością składników wnoszonych do gleby w nawozach naturalnych i dopływających z innych źródeł (przyorane produkty uboczne, wiązanie azotu przez rośliny motylkowate, opad atmosferyczny).
Program Plano RS przeznaczony jest dla doradców rolnośrodowiskowych do sporządzania planów nawozowych przy opracowywaniu planów działalności rolnośrodowiskowej dla rolników przystępujących do Działania 4 PROW (Wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawa dobrostanu zwierząt). Oprócz planowania nawożenia mineralnego z uwzględnieniem dopływu składników pokarmowych z innych dostępnych źródeł, program sporządza bilans składników w skali gospodarstwa na poziomie pola a także określa i kontroluje wskaźniki zrównoważenia produkcji w gospodarstwie.
Aplikacje te należy traktować jako systemy wspierania decyzji. Programy nie dają jedynego i ostatecznego wyniku, lecz sugerują pewne rozwiązania i prognozują ich skutki, wspierając tym samym podejmowanie decyzji przez użytkownika.
Programy obliczając dawki nawozów mineralnych pokazują jednocześnie skutki ich zastosowania, czyli wielkość salda składników pokarmowych na polu uprawnym. Użytkownik może korygować wyliczone dawki, tak aby zachować założone zrównoważenie produkcji.
Literatura
  1. Jadczyszyn T., Pietruch Cz. 2003. System doradztwa nawozowego NawSald. Wieś Jutra, 10:21-22.
  2. Jadczyszyn T. 2001. Model for calculation the amount of nutrients in manure “SFOM”. Nawozy i Nawożenie, 1(6):40-50.
Ostatnia modyfikacja 20.12.2006
Opracował Czesław Pietruch
Zastrzeżenia prawne